Nữ anh hùng tình báo Đinh Thị Vân

20/5/2015 1:11

Kỳ 1: Kế “ve sầu thoát xác” của nữ anh hùng tình báo Đinh Thị Vân

Sau khi hỏi vợ cho chồng và thu xếp mọi việc trong gia đình để yên tâm lên đường, với giấy thông hành mang tên Trần Thị Mỹ, tháng 6.1954, bà Đinh Thị Vân được Trung ương điều động lên công tác tại Cục Nghiên cứu Tổng tham mưu - Bộ Quốc phòng (tiền thân của Tổng cục 2). Bà được giao nhiệm vụ về Hà Nội hoạt động bí mật trong lòng địch, gây dựng cơ sở, tìm hiểu những ý đồ chiến lược của địch.



Đường Đinh Thị Vân được đặt ở TP. Nam Định
Bước chuyển công tác
 
Ngay sau khi quân ta giành chiến thắng lịch sử, tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, quân Pháp rút khỏi Bùi Chu, rồi tiếp tục bỏ cả Nam Định, Hà Nam, rút lui về Hà Nội. Khoảng cuối tháng 6.1954, Đinh Thị Vân nhận được quyết định của tổ chức, điều động lên công tác ở Cục tình báo, Bộ Quốc phòng. Lúc này, bà đang là ủy viên huyện ủy Xuân Trường và trong Ban Chấp hành Tỉnh hội phụ nữ tỉnh Nam Định. Không chỉ riêng mình bà mà một số huyện ủy viên khác cũng được tổ chức bố trí chuyển công tác để sẵn sàng đáp ứng với tình hình nhiệm vụ mới của cách mạng, dù chưa biết cụ thể là nhiệm vụ gì.

Theo đường Cổ Lễ, bà lên thành phố Nam Định vừa giải phóng. Khi vào đến thành phố Nam Định, gặp các đồng chí đều là người quen ở cơ quan tỉnh đang thu giấy laisser passer (là loại giấy thông hành của địch cấp cho nhân dân thời gian trước đó), bà lựa chọn cho mình một tờ để thuận tiện cho việc đi lại sắp tới. Sau một hồi lựa chọn, cuối cùng bà lấy cái tên Trần Thị Mỹ (khai sinh hơn bà 3 tuổi).

Sau hai hôm, bà có mặt tại một nhà dân ngay gần đường số 6 (Xuân Mai, Hà Đông) - nơi đặt cơ quan Cục tình báo. Bà đi từ Xích Thổ, Chi Nê rồi khó khăn vượt qua vùng “khu trắng” của địch ở Hà Đông. Ở đây 3 ngày nghiên cứu tình hình và nghe phổ biến nhiệm vụ, đến ngày thứ 4, bà nhận chỉ thị vào Hà Nội. Người giao nhiệm vụ trực tiếp cho bà là đồng chí Nguyễn Trọng Sỹ. Biết bà trước đây đã có thời gian sống ở Hà Nội và là người có kinh nghiệm hoạt động trong vùng địch tạm chiếm, nên tổ chức yêu cầu bà bắt liên lạc, lấy chỗ đứng chân, sau đó phát triển ra.

Hôm đó, người dẫn đường cho bà là một cô gái tên là Hà. Cô gái tuổi mới ngoài đôi mươi, có khuôn mặt tròn, nước da bánh mật, hai mắt lúc nào cũng lóng lánh như gương, rất lanh lợi. Để che mắt, hai người đóng giả là chị dâu, em chồng với lý do Hà đi thăm chồng hiện đang trong quân đội quốc gia. Bà yêu cầu Hà đưa mình đến ngã tư Tràng Tiền, gần chỗ bán hoa đối diện với hiệu Gô-đa. Hai người dắt nhau sang đường vào hiệu Gô-đa, rồi Hà ở lại một mình để bà ra chỗ quầy bán hoa giả đò mở gói trầu lấy một miếng ăn.

Thực ra, lúc đó bà đang chờ một người quen từ trước đó 10 năm, đó là bà Cả Dòe - sống trong một gia đình làm ăn nề nếp, có nhiều người thân tham gia cách mạng từ trước ngày khởi nghĩa. Cô Lộc - em gái bà Cả Dòe - là vợ một đồng chí đã hy sinh. Tuy nhiên vì nhiệm vụ bà vẫn phải đặt ra nhiều câu hỏi thận trọng và không thể tùy tiện. Để thử lòng người quen, bà đứng ra một chỗ để người quen có thể nhìn thấy. “Nếu bà ấy nhận ra và gọi mình thì đó là tín hiệu tốt nhưng nếu nhìn thấy nhưng bà ấy tìm cách lảng tránh thì có nghĩa là không còn tình cảm gì nữa và cũng có thể do tình hình đã thay đổi mà bà ấy không dám tiếp xúc”, bà Vân nghĩ.

Bà Vân đứng nhìn về phía Nhà hát lớn ra vẻ lơ đãng, không để ý đến ai, nhưng thực chất tất cả đang đổ dồn về phía bà Cả Dòe chờ đợi. Những chiếc xe đạp, xe xích lô, xe kéo đan nhau đi qua ngã tư, chuông kêu ran ran. Xe ôtô của nhà binh, xe taxi vụt qua, lao rầm rầm về phía phố Huế. Tiếng trẻ em rao báo, rao bánh mì làm cho ngã tư Tràng Tiền thật náo nhiệt. Nhưng dường như tất cả chẳng ăn nhập gì tới suy nghĩ của bà Vân bởi bà đang chờ đợi một tiếng gọi thân quen từ quầy bán hoa và đan xen trong đó là những suy nghĩ về nhiệm vụ mới, một nhiệm vụ phức tạp và không ít khó khăn.

Các đồng chí trên cục đã dặn dò kỹ lưỡng là: “Phải làm sao biết được những ý đồ chiến lược của quân thù. Tình hình viện trợ của chúng có gì mới, trang bị của chúng có gì mới, khả năng tổng động viên của chúng đạt đến đâu, chúng đang thực hiện âm mưu gì và Mỹ nhảy vào bằng cách nào…”. Những điều bà có thể lấy được có giá trị bằng sức mạnh hàng sư đoàn, rồi công việc gây cơ sở trong hàng ngũ địch hoặc luồn người vào trong các cơ quan đầu não của chúng, phải lấy đạo lý nhân nghĩa mà chuyển hóa con người để họ thực sự có lý tưởng chiến đấu phục vụ cách mạng chứ không phải là bán tin tức tình báo cho mình.

Vượt qua thử thách…

Càng nghĩ, bà Vân càng không thể lường trước những khó khăn trong công việc của một người làm công tác tình báo, phải làm thế nào đây để có thể nắm được những điều hệ trọng như vậy. Người biết những vấn đề chiến lược thường nằm ở cơ quan đầu não mà ở đó, việc chống đối cách mạng lại rất quyết liệt. Nhưng đã là nhiệm vụ thì khó khăn mấy cũng phải hoàn thành và bắt buộc phải tổ chức được mạng lưới thì mới có thể thực hiện được kế hoạch công tác. Nó như một bài toán hóc búa mà bà phải là người đặt những bước đi đầu tiên để tìm ra đáp số. Giữa một thành phố nơi bọn địch có đủ mọi thành phần công an, mật thám, chỉ điểm, lính mũ nồi xanh, chúng có thể bất ngờ dí súng vào sau lưng bất kể ai mà chúng nghi là Việt Minh cộng sản thì mọi kế hoạch lúc nào cũng có thể đổ bể.

Trong khi đó, tổ chức lại không cho bà bất kỳ một cơ sở nào trong nội thành để bắt liên lạc. Dù biết con đường phía trước vô cùng chông gai, thử thách, nhưng bà Vân luôn tin tưởng rằng mình sẽ vượt qua. Trong quá khứ, khi huyện ủy Xuân Trường phân công về gây dựng cơ sở khôi phục phong trào, bà cũng đã đứng trước những thử thách có khi còn khó khăn hơn bây giờ. Bắt đầu từ chính quê hương mình, sau đó qua Tư Lạc, Lạc Nghiệp, Tân An, Thọ Việc, Thiên Thọ, Nam Điền, Xuân Phong, Xuân Lạc rồi sang Trung Thành (Hải Hậu) vòng về Lạc Quần, bà đã nhóm họp được hầu hết các cấp ủy, phục hồi lại hoạt động của tất cả các chi bộ, phổ biến đầy đủ nghị quyết của huyện ủy về nhiệm vụ đấu tranh ở vùng sau lưng địch.

Thế nhưng, nhiệm vụ lần này cũng có những cái khó nhất định, thứ nhất đây không phải là vùng nông thôn mà là giữa nơi thị thành hoa lệ, trong khi bà lại xuất thân từ nơi quê mùa, răng đen ăn trầu, vì vậy công việc sẽ khó khăn hơn nhiều, nhất là việc hòa nhập vào cuộc sống giữa nơi phồn hoa đô thị. Một khó khăn khác nữa là bọn phản động ở Bùi Chu, Xuân Trường chạy theo quan thầy từ Nam Định, Ninh Bình lên Hà Nội không phải là ít. Chúng có thể nhận ra bà và chỉ cho giặc bắt bà bất cứ lúc nào. Trong khi đó, theo kế hoạch của cục thì trong một tháng đã phải chuẩn bị xong các cơ sở ăn ở, đi lại và mọi thứ giấy tờ hợp pháp. Chắc chắn, khi tổ chức giao nhiệm vụ cho bà đã tin tưởng vào khả năng của bà, dù bà chưa qua một lớp học nghiệp vụ tình báo nào. Để chuẩn bị cơ sở thì công việc không khác nhiều so với khi nhận nhiệm vụ của huyện ủy năm nào, nhưng mục đích lúc này lại hoàn toàn khác.

Hai vợ chồng sĩ quan người Pháp đi ngang qua trước mặt làm cắt ngang dòng suy nghĩ của bà. Con mụ vợ ôm bó hoa layơn hồng liếc nhìn bà rồi nhún vai thì bỗng có tiếng gọi từ phía quầy bán hoa “cô Vân”. Đó là tiếng bà Cả Dòe, như vậy là bà ấy vẫn nhớ bởi tiếng gọi rất thân thiết, đầy xúc động. Bà Cả Dòe vừa nói vừa rời quầy hàng chạy ra ôm chầm lấy người quen rồi hối hả kéo vào trong quầy hàng và cứ hỏi thăm rối rít hết chuyện này đến chuyện khác. Bà Cả Dòe cầm lấy cổ tay người quen cười cười nói tiếp: “Tôi trông cô chẳng thấy già, vẫn xinh đẹp duyên dáng như ngày nào”.

Kỳ 2: Đối mặt với quân thù và những tin tức tình báo quan trọng

Tháng 7.1954, Hiệp định Geneve được ký kết, đất nước bị chia cắt thành hai miền, lấy vĩ tuyến 17 là ranh giới tạm thời. Tháng 10.1954, trước ngày quân ta kéo về giải phóng thủ đô, Bà Vân nhận lệnh bí mật vào Nam hoạt động. Để tạo vỏ bọc hợp pháp cho việc di cư vào Nam và phù hợp với hoạt động sau này, bà đã vào vai người đi buôn vào Nam kiếm sống và được mọi người thường gọi với tên “dì Sáu di cư”.


Bà Vân (đánh dấu x) cùng đồng đội hoạt động tại Sài Gòn.
Bị “tuyên án tử hình” vắng mặt

Sau một thời gian ngắn hoạt động tại Hà Nội, bà Vân đã xây dựng được một số cơ sở tin cậy ở nội thành. Để chuẩn bị cho nhiệm vụ mới, cấp trên yêu cầu mở rộng phạm vi hoạt động xuống địa bàn Hải Phòng. Chấp hành chỉ thị, bà Vân tìm cách lọt qua mạng lưới kiểm soát dày đặc của địch trên đường số 5 để xuống Hải Phòng. Ở đây, nhờ vào các mối quan hệ và công tác vận động, giác ngộ quần chúng bà đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, cung cấp nhiều tin tức quan trọng để cấp trên chỉ đạo thắng lợi và giành thế chủ động trong thời gian “300 ngày tập kết”.

Sau đó, từ cảng Hải Phòng, bà Vân hoà vào dòng người xuống tàu “há mồm” theo Chúa di cư vào Nam. Từ cái “vỏ bọc” đó, trong những ngày chân ướt chân ráo đặt trên đất Sài Gòn hoa lệ, bà Đinh Thị Vân đã tìm mọi cách ngụy trang che mắt địch, vừa để hoạt động vừa có điều kiện buôn bán kiếm sống.

Trĩu nặng trên đôi vai gầy gánh guốc đi bán rong khắp ngõ phố Sài Gòn, bà con xóm nghèo gọi bà Vân với cái tên trìu mến “dì Sáu di cư”. Từ chợ Bàn Cờ, chợ An Đông, đến chợ Ông Tạ, chợ Cầu Bông, từ ngã tư Hàng Xanh, vòng lên chợ Cầu Muối…, dì Sáu dần dần bước vào “nhịp sống Sài Gòn”.

Tại thời điểm này, để hỗ trợ cho hoạt động của bà, cấp trên quyết định thông báo: “Đinh Thị Vân đã phản Đảng, bỏ nhiệm vụ chạy trốn vào Nam. Tuyên án tử hình vắng mặt”. Tin dữ lan truyền quá nhanh, anh em đồng chí, họ hàng, quê hương… đều bàng hoàng, sửng sốt. “Vụ án chính trị” này khiến nhiều anh em, con cháu ruột thịt của bà trên miền Bắc xã hội chủ nghĩa bị “vạ lây” suốt nhiều năm trời, tuy nhiên điều đó cũng đồng nghĩa với việc đánh hoả mù vào cơ quan mật vụ của địch, tạo điều kiện thuận lợi cho bà Vân hoàn thành nhiệm vụ.

Việc xây dựng cơ sở tình báo ở Sài Gòn đã ổn định và đi hoạt động, bà Vân nhận lệnh hoả tốc ra Hà Nội trực tiếp báo cáo tình hình và nhận chỉ thị đặc biệt của cấp trên. Kết quả hoạt động bước đầu của bà ở Sài Gòn trên cương vị một tổ trưởng điệp báo đã được cấp trên đánh giá rất cao, nhiều anh em trong mạng lưới từ Hà Nội theo đường di cư vào Nam mới trong thời gian ngắn đã tìm được cách chui sâu vào hàng ngũ địch, như Đoan ở không quân, Phúc ở hậu cần quân sự, Quyền ở trường võ bị Thủ Đức… Đó là chiến công đầu tiên của bà Đinh Thị Vân trên trận tuyến thầm lặng đầy cam go trong lòng địch.

Suýt bị “ta” thủ tiêu…

Thời gian này, tình hình ở Sài Gòn vô cùng rối ren, phố xá nhốn nháo, bà Vân thôi không đi bán guốc mà theo bà con tản cư về Tân Sơn Nhì, xóm Mồ Côi để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Những hoạt động lặng lẽ của bà ở xóm nghèo này gây sự chú ý của tổ chức ta. Trong lúc bà đang tìm cách xây dựng cơ sở ở địa bàn mới thì các đồng chí lãnh đạo cơ quan tuyên huấn Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn đã họp bàn về “mụ Sáu di cư” (tên biệt động Sài Gòn ám chỉ bà Đinh Thị Vân) và đặt nghi vấn, thậm chí có ý kiến cho rằng, bà là tay sai của Ngô Đình Diệm đi dò la tin tức, đề nghị lập phương án thủ tiêu.

Ở vào tình thế cực kỳ nguy hiểm này, trong lúc bà vừa phải nguỵ trang để che mắt địch vừa phải khôn khéo né tránh kế hoạch thủ tiêu từ phía ta thì một biến cố lớn xảy ra. Cơ quan lãnh đạo của Đặc khu uỷ Sài Gòn - Chợ Lớn có kẻ chỉ điểm, hầu hết các cơ sở đều bị đàn áp và khủng bố rất dã man. Ông Ba - Trưởng ban tuyên huấn của Đặc khu - là một trong số đồng chí lãnh đạo của Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn có tên trong “sổ bìa đen” của địch, bị mật vụ theo dõi gắt gao.

Qua báo cáo của đội biệt động về bà Vân, bằng sự nhạy cảm của một cán bộ dày kinh nghiệm, ông Ba tin rằng, bà Vân là một người yêu nước, nên trong lúc cơ sở bị lộ, ông đã chủ động chạy vào nhà riêng của bà Vân để ẩn nấp và giấu tài liệu. Chiều hôm đó, vượt qua nhiều cặp mắt cú vọ của mật thám, bà về đến nhà và giật mình khi nhìn thấy một người ốm yếu đang nằm hấp hối dưới nền nhà. Linh tính mách bảo đây là đồng chí của ta bị địch truy ráp, cùng đường nên liều ẩn vào, bà vội nấu nồi cháo nóng và bón cho ông. Biết mình không qua khỏi, trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông Ba trao tài liệu cho bà Vân và nói: “Sau này sẽ có người trả ơn bà”. Bà Vân ân cần trả lời: “Ông cứ yên tâm, đây là Đảng nuôi ông”.

Ông Ba nở nụ cười rồi thanh thản ra đi. Trong lúc gấp rút, vì muốn đồng chí của mình có được một phần mộ tử tế và che mắt địch, bà đã quyết định nhận ông Ba là chồng và lo tang lễ công khai cho ông. Với vành khăn trắng trên đầu, bà Vân tìm cách báo cáo cấp trên, bắt liên lạc để trao trả cho Đặc khu uỷ Sài Gòn - Chợ Lớn toàn bộ tài liệu quan trọng mà ông Ba gửi lại. Đó là một đóng góp rất quan trọng của bà Vân trong việc bảo vệ cơ sở Đảng của Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn.

Lưới tình báo của bà Đinh Thị Vân đang phát triển thuận lợi thì đến giữa tháng 3.1956, hoạt động của bà gặp khó khăn nghiêm trọng, đường dây liên lạc với Trung ương đột nhiên bị đứt. Không thể chậm trễ, bà quyết định lên đường ra Huế và Quảng Trị để tìm hiểu tình hình và tổ chức đường dây liên lạc ra Bắc, nếu không được sẽ chuyển phương án lên miền Tây Vĩnh Linh. Nhưng mọi cố gắng của bà đều vô vọng. Hoàn toàn mất liên lạc bằng đường nội địa, bà nghiên cứu và quyết định tìm hướng liên lạc ra Bắc qua đường Campuchia, đây là đường dây phức tạp, việc hoạt động ở nước ngoài lưới tình báo của bà chưa kịp chuẩn bị.

Ngày 15.7.1956, bà Vân quyết định lên đường đi Phnôm Pênh. Vẫn bản căn cước là “người đi buôn”, ở đây, bà có thể liên lạc với Hà Nội bằng trao đổi thư từ, bưu thiếp. Nhưng đường dây này không an toàn. Do đó đến giữa năm 1957, cấp trên yêu cầu bà cắt đường liên lạc qua Phnom Penh và tổ chức đường dây Tây Nguyên qua Pleiku - Kontum. Để lập đường dây mới, việc quan trọng trước tiên là phải có cơ sở, bà tìm đến anh Khôi - một gia đình quen biết từ Hà Nội di cư cùng chuyến tàu với bà, anh Khôi làm việc và ở ngay trong cơ quan quân vụ.

Đường liên lạc với cấp trên theo đường số 14 được thiết lập và đi vào hoạt động, những tin tức quan trọng lại được báo cáo đều đặn ra trung tâm. Từ cuối năm 1958, tình hình toàn miền trở nên vô cùng căng thẳng. Chính sách chống cộng, tố cộng của ngụy quyền Ngô Đình Diệm càng điên cuồng và dã man hơn bao giờ hết. Bà Vân phải xoay ra làm nghề thợ may và bỏ mối thêu ở ngã ba Vườn Lài. Công việc vừa mới tiến triển thì bà nhận được lệnh: “Phải nghiên cứu gấp tình hình phía Nam nhất là vĩ tuyến 17, sự bố phòng của sư đoàn 1 ngụy, đồng thời tìm hiểu xem địch biết về lực lượng ta ở Hạ Lào như thế nào?”.

Đinh Thị Vân vội vã lên đường đi Huế, rồi tuỳ cơ hội tìm cách ra giới tuyến nghiên cứu tình hình bố phòng của địch. Bằng một trí nhớ tuyệt vời, sự quan sát chính xác và chiếc máy ảnh Betri nhà nghề, toàn bộ tuyến phòng thủ của địch từ Huế đến Gio Linh, vị trí các trung đoàn, hệ thống công sự, các bãi mìn, một số phương án tác chiến, hướng triển khai của các trung đoàn bộ binh nguỵ… đã được mạng lưới của bà Vân thu thập, phân tích báo cáo chi tiết ra Hà Nội, góp phần quan trọng cho chiến thắng của quân và dân ta trong giai đoạn lịch sử quyết định này.

Chờ đọc kỳ cuối: Rơi vào tay địch vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng
 
Theo Lao Động

 

Tin cùng chuyên mục

Họ và tên
Năm Sinh
Di động
Xóm/Đội:
Nơi ở hiện nay
Tỉnh thành:
Chức vụ
Đơn vị công tác
Đăng ký thành công

 

Các nhà tài trợ