Miếu Nam Long

14/2/2014 11:27

Trên cửa chính ra vào của ngôi Miếu là bức cuốn thư có 3 chữ đại tự bằng chữ nho:

“Đức Trung Chính”

Dịch nghĩa: “Đức là trung tâm, Đức là chính đạo”. Đó là ý tưởng tôn thờ vị Thần linh thiêng, phù hộ cho dân làng và răn dậy con nguời làm ăn, cư xử phải giữ gìn đạo đức trung chính.

Bên trong Miếu, trước ban thờ Thần, trên cửa võng có 3 chữ đại tự nữa bằng chữ nho.

“Chung Linh Địa”

Dịch nghĩa: “Đất linh thiêng”
 


Miếu Nam Long

Trong Miếu có một bảng văn bia, chữ Hán nôm, mực tầu, viết trực tiếp vào tường xây quét vôi. (Không có bia đá).
Các chữ trong văn bia bị thời gian bào mòn, vôi vữa bong ra gần hết, chỉ còn đọc được rất ít chữ.

Đầu đề văn bia còn đọc được 4 chữ “Trọng thu... (?)... vọng nhật”. Nghĩa là: “Bia này được lập vào ngày Rằm mùa Thu”. (có 2 chữ ở giữa bị mất, không đọc được).
Nội dung văn bia, qua các chữ còn đọc được, thấy có 2 phần như sau:

Phần đầu: Ghi niên hiệu Bảo Đại năm thứ mười (tức năm 1935), đã có nhiều vị qua nhiều thế hệ đã tiến cúng công đức bằng tiền và hiện vật để xây dựng ngôi Miếu và sắm đồ thờ cúng tại ngôi miếu này.

Phần sau: Ghi niên hiệu Bảo Đại năm thứ mười một. Có một số vị tiến cúng một pho tượng. Có 3 dòng ghi tên những người tiến cúng pho tượng nhưng chỉ đọc được tên một vị là; “Đồng phó lý Phạm Cung ý” .

Căn cứ vào những dấu tích trên đây, có thể xác định ngôi Miếu này được xây dựng vào khoảng năm 1934-1935 và dựng tượng vào năm 1936. Ngôi Miếu này thờ vị thổ thần (theo tín ngưỡng dân gian tôn xưng là “thổ địa long mạch tôn thần”.

Tại sao ngôi Miếu này có tên là “MIếU NAM LONG”?  Khu dân cư ở đây cũng có tên là “Khu Nam Long”?

Theo quan niệm về Phong thuỷ và truyền thuyết tín ngưỡng trong dân gian, thì mỗi vùng đất, mỗi con sông đều có một vị Thần cai quản. “Đất có Thổ công, sông có Hà bá”. Định nghĩa chữ “Nam Long” ở đây là: Con rồng ở khu đất phía Nam làng Ngọc Liên xưa (Nay là xóm 7 thôn Ngọc Liên xã Xuân Hòa).

Đó là một dòng sông nhỏ ngoằn ngoèo, có hình dáng như con rồng uốn khúc, được hình thành từ khi mảnh đất này còn hoang sơ. Nó xuất phát từ con sông giữa làng Ngọc Liên, chảy qua thổ cư nhà cụ Vỹ, nhà ông Kiệt (nay là nhà ông Kiên, nhà ông Hãnh, nhà bà Đồng), qua cửa Miếu Nam Long ra trước nhà bà Đoàn, vòng qua nhà cụ Chỉ Bảng (nay là nhà ông Tác, ông Tĩnh), qua nhà bà Kiệu. Đến đây, dòng chảy chia ra 2 nhánh. Một nhánh chảy ra phía nhà ông Đuế nhà ông Sáng nối với sông xóm Bổng Điền. Một nhánh chảy vòng qua trước nhà ông Khiêm, nhà bà Ngật, qua trước nhà cụ Phạm Cung ý (nay là nhà bà Đồng), qua cánh đồng đến gần đường đi Thanh Khê, Bổng Điền thì cụt. Cộng cả chiều dài con sông này khoảng 2km.

Trong quá trình hợp tác hóa, cải tạo đồng ruộng (1956-1965), dòng sông này đã bị san lấp, cắt đứt nhiều đoạn, nay không còn hình dạng như trước nữa.

Hàng năm vào đầu tháng Giêng và ngày Rằm tháng 7 âm lịch, nhân dân khu Nam Long (nay là xóm 7 thôn Ngọc Liên, xã Xuân Hòa) thường tổ chức lễ hội cúng tế Thổ Thần (trước kia khi lễ hội còn có hát văn, hầu bóng) để cầu Thần linh phù hộ cho quốc thái, dân an, mọi nhà an khang, thịnh vượng.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp xâm lược (1946-1954), ngôi Miếu này là nơi cất giấu vũ khí của quân ta đánh giặc.

Cuối năm 1949, giặc Pháp càn quét thôn Ngọc Liên. Chúng bắn chết cụ Phạm Văn Vỹ là thủ từ Miếu Nam Long, đốt mất pho tượng trong Miếu. Sau đó, Miếu đã được tu sửa lại nhưng không còn pho tượng.

Tháng 01/1951, thôn Ngọc Liên phát động nhân dân chiến tranh, rào làng kháng chiến, diệt tề, trừ gian, mở khu du kích. Ngày 14/02/1952, thôn Ngọc Liên chống càn diệt 185 tên địch. Xóm Nam Long là một căn cứ chỉ huy tác chiến của quân ta. Nhiều gia đình là cơ sở bí mật nuôi giấu cán bộ, bộ đội, du kích, chiến đấu suốt 3 ngay liền. Miếu Nam Long vẫn là nơi cất giấu vũ khí chiến đấu.

 Từ năm 1947 đến 1949, xưởng quân giới đóng tại xóm Nam Long (chỗ nhà ông Đuế, ông Chiêu) sản xuất lựu đạn, sửa chữa vũ khí, đựợc nhân dân giúp đỡ bảo vệ rất an toàn.

Các năm 1948-1949, một bộ phận văn phòng Tỉnh uỷ Nam Định sơ tán về xóm Nam Long và các năm 1952-1953-1954 nhiều lần Văn phòng uỷ ban kháng chiến hành chính huyện và Công an huyện Xuân Trường về xóm Nam Long ở nhà cụ Phạm Thị ý (tức bà ới) đều được gia đình bà cụ ý và nhân dân trong xóm giúp đỡ ăn ở, đào hầm cất giấu tài liệu, vũ khí, phòng gian bảo mật được tuyệt đối an toàn qua nhiêu cuộc càn quét, bắn phá ác liệt của địch.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, xóm Nam Long đã có 11 con em hy sinh được ghi nhận là một xóm có nhiều Liệt sĩ của xã Xuân Hoà.

Sau ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất nước nhà, nhân dân xóm Nam Long đã tiến cúng công đức sắm lại pho tượng và tôn tạo, khôi phục lại ngôi Miếu Nam Long như hiện nay.

Năm 2006, trong khi tu sửa Miếu, nhân dân đã phát hiện một số viên đạn ta cất giấu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đã chụp ảnh để làm tư liệu lưu niệm.

Qua những tư liệu phát hiện trên đây, chúng tôi xin đề nghị Đảng uỷ, Chính quyền, cơ quan Văn hóa địa phương nên nghiên cứu khảo sát, lập hồ sơ Đình làng Ngọc Liên (là nơi biểu tình, mít tinh khởi nghĩa dành chính quyền, là trung tâm hành chính, kháng chiến của xã Cộng Hòa trước kia và xã Xuân Hòa ngày nay), Miếu Nam Long (là biểu tượng của một căn cứ kháng chiến của xã), đưa vào danh mục Di tích lịch sử cuả xã Xuân Hoà - một xã đã được tặng danh hiệu “Đơn vị anh hùng” trong kháng chiến chống Pháp để duy tu, bảo tồn những di sản văn hóa quí giá của xã ta và để giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau.
 
Phạm Minh Liêm

Tin cùng chuyên mục

Họ và tên
Năm Sinh
Di động
Xóm/Đội:
Nơi ở hiện nay
Tỉnh thành:
Chức vụ
Đơn vị công tác
Đăng ký thành công

 

Các nhà tài trợ